HISTORIA FORMUŁA 1
Seria wyścigów od których wywodzi się obecne F1 zapoczątkowano latach 20 i 30 Europy XX wieku. Mistrzostwa Świata Formuły 1 rozegrano po raz pierwszy w 1950 r, wówczas też zastosowano po raz pierwszy formalną klasyfikację kierowców.
Oprócz formalnych zawodów, do lat 80-tych XX wieku organizowano także nie-mistrzowskie wyścigi Formuły 1. Od 1958 roku prowadzona jest klasyfikacja konstruktorska.
Pierwszy sezon składał się z siedmiu wyścigów (w tym Indianapolis 500, obecne w kalendarzu mistrzostw F1 do 1960 r., jednak wyścig ten był praktycznie ignorowany przez kierowców F1), a historyczny tytuł mistrzowski wywalczył Włoch Giuseppe Farina.
Potem nastała era dominacji dwóch kierowców: Alberto Ascari zdobył dwa, a Juan Manuel Fangio aż pięć tytułów mistrzowskich (w tym cztery z rzędu).
Samochody w tamtych latach miały niewiele wspólnego z bezpieczeństwem: były to stalowe tuby na kołach z mocnym silnikiem umieszczonym z przodu i mało skutecznymi, bębnowymi hamulcami. Nikt nie słyszał o pasach bezpieczeństwa, kaski nie były obowiązkowe, nie mówiąc już o kombinezonach.
Mike Hawthorn, mistrz świata z 1958 r., ścigał się zawsze w... muszce. Samochody nie były jednak wolne: średnie prędkości w wyścigach grubo przekraczały 100 km/h.
Od początku powstania wyścigów rozpoczał się również wyścig technologiczny. W 1955 r. wprowadzono znacznie bardziej skuteczne hamulce tarczowe, a firma Cooper rozpoczęła budowę wyścigówek z silnikiem umieszczonym z tyłu.
Równocześnie zaczęto troszczyć się o bezpieczeństwo kierowców - znaczne zmiany w tym temacie wprowadzono w latach 60:
w 1961 r. zmniejszono pojemność silników z 2,5 litra do 1,5 l, a dwa lata później wprowadzono znany i stosowany do dziś system sygnalizacji flagami.
W latach 1963-65 wprowadzono przepisy dotyczące odpowiedniej konstrukcji zbiornika paliwa oraz nakazano obowiązkowe stosowanie kasków i ognioodpornych kombinezonów.
W 1968 r. Amerykanin Dan Gurney jako pierwszy zastosował tzw. kask zamknięty, z pełną ochroną twarzy. Kaski otwarte, bez ochrony szczęki i bez wizjera, pozostały w użyciu do 1974 r.
W latach siedemdziesiątych dzięki m.in. trzykrotnemu mistrzowi świata Jackie Stewartowi, który sam o mało nie zginął w wypadku na belgijskim torze Spa Francorchamps w 1966 r. doszło do dalszych prac związanych ze zwiększeniem bezpieczeństwa. Wprowadzono m.in. obowiązek stosowania lusterek wstecznych, powiększono kokpit by ułatwić ucieczkę z rozbitego czy płonącego samochodu. W 1971 r. wprowadzono obowiązującą do dziś zasadę pięciu sekund, w czasie których kierowca musi być w stanie opuścić kokpit.
Obowiązkowe stały się sześciopunktowe pasów bezpieczeństwa oraz obowiązkowe badania medyczne dla kierowców. FIA opracowała także standardy, którym odpowiadać muszą kaski i kombinezony.
Zatroszczono się również o bezpieczeństwo zgromadzonej publiczności: rozpoczęto montaż barier, siatek i żwirowych poboczy.
Bezpieczeństwo to jedno, z drugiej strony myślano nad tym aby jak najwięcej mocy wycisnąć z bolidów.
Już w latach 60-tych zaczęto stosować skrzydła a w latach 80 zapoczątkowano erę silników z turbodoładowaniem, które osiągały moc ponad 1000 koni mechanicznych (750 kW).
Nowinkami technicznymi były też: aktywne zawieszenie, automatyczne skrzynie biegów, sterowanie czterema kołami i system kontroli trakcji. Niektóre z tych usprawnień były zaczerpnięte ze zwykłych samochodów ulicznych, ale inne, np. aktywne zawieszenie czy hamulce tarczowe, były specjalnie zaprojektowane dla Formuły 1 i przeniknęły do ogólnodostępnej techniki motoryzacyjnej.
Na początku lat 80-tych doszło do znaczących zmian w konstrukcji samochodów. Aluminium zostało zastąpione przez lekkie i niezwykle wytrzymałe włókna węglowe, zapewniające jeszcze większą sztywność nadwozia i chroniące kierowcę w razie wypadku. W 1985 r. wprowadzono pierwsze testy zderzeniowe, sprawdzające wytrzymałość nadwozia w razie uderzenia czołowego. FIA skupiła się także na poprawie bezpieczeństwa torów, a od 1986 r. w czasie każdego wyścigu służby ratownicze muszą mieć do dyspozycji śmigłowiec.
Po tragicznej śmierci w 1994 r Senny ponownie zatroszczono się o bezpieczeństwo kierowców. Zmniejszono pojemność silników z obowiązujących od 1987 r. 3,5 litra do 3,0 l. Wprowadzono dodatkową ochronę głowy, za pomocą podwyższonych i odpowiednio wyściełanych ścianek kokpitu. Zaostrzono testy zderzeniowe i wprowadzono obowiązek noszenia kombinezonów ognioodpornych przez mechaników obsługujących samochody w boksach.
W 1994 r. FIA za pomocą analizy komputerowej wytypowała 27 najbardziej niebezpiecznych zakrętów, które zostały przebudowane. Wprowadzono także ograniczenie prędkości w boksach.
W 1997 r. we wszystkich samochodach montowano już 'czarne skrzynki' rejestrujące parametry pracy samochodu, co miało ułatwić analizę danych po wypadku. Rok później zmniejszono dopuszczalną szerokość bolidów z 200 do 180 cm, by zmniejszyć przyczepność mechaniczną i obniżyć prędkości w zakrętach. Z tego samego powodu w pełni gładkie opony 'slick' zastąpiono oponami rowkowanymi o mniejszej przyczepności. W 1999 r. znów zaostrzono normy testów zderzeniowych i wprowadzono obowiązek zabezpieczania kół specjalnymi mocowaniami, zapobiegającymi odpadnięciu w razie wypadku. Zaczęto także zastępować żwirowe pobocza asfaltowymi.
Powiększano też powierzchnię lusterek oraz tylnego światła, używanego w czasie deszczu. Od sezonu 2003 obowiązkowe jest stosowanie systemu HANS, chroniącego kark i głowę kierowcy przy uderzeniu czołowym. W tym samym roku przebudowano kilka torów (m.in. Silverstone, Magny Cours, Hungaroring i Suzukę), podnosząc ich bezpieczeństwo. Przed sezonem 2006 zmniejszono pojemność silników z 3,0 litra na 2,4 l, by ograniczyć moc maksymalną i poprawić bezpieczeństwo.
W latach 60-tych dominowały brytyjskie zespoły Cooper, Lotus i BRM, a tytuły mistrzowskie zdobywali tacy kierowcy, jak Jim Clark czy Graham Hill.
Kolejna dekada (lata 70-te) to walka o tytuły mistrzowskie przez Jackie Stewarta, Emersona Fittipaldi i Niki Laudę.
Od roku 1984, wyścigi Formuły 1 są zdominowane przez trzy stajnie: McLaren, Ferrari i Williams. Tylko w trzech sezonach od tego czasu mistrzostwa nie zdobywał kierowca z któregoś z tych zespołów (Michael Schumacher w sezonach 1994 i 1995 zdobył tytuły dla stajni Benetton, a w sezonie 2005 Fernando Alonso dla stajni Renault).
Okres lat 80-tych to ekspplozja talentu czterokrotnego mistrza świata Alaina Prosta, któremu od sezonu 1984 przybył godny rywal - Ayrton Senna. Brazylijczyk trzykrotnie zdobywał mistrzostwo świata, a jego tragiczna śmierć podczas Grand Prix San Marino w 1994 r, sprawiła, że FIA ponownie skupiła się na kwestiach bezpieczeństwa w Formule 1.
W latach 90-tych najwięcej tytułów zdobył WilliamsF1, z której stajni czterech kierowców zdobyło tytuły mistrza świata. Byli to : Nigel Mansell (1992), Alain Prost (1993), Damon Hill (1996) oraz Jacques Villeneuve (1997).
W ostatnich latach znaczącą przewagę uzyskało Ferrari (od 1999 nieprzerwanie zdobywa tytuł mistrza konstruktorów) wraz Michaelem Schumacherem, (od sezonu 2000 tytuł mistrza kierowców). Koniec dominacji tego tandemu przyniósł dopiero sezon 2005, gdy najmłodszym Mistrzem Świata w historii Formuły 1 został Alonso.
|
|
 |
| Czy BMW Sauber zdobędzie pierwsze zwycięstwo w wyścigu w nadchodzącym sezonie ? |
|
|
|
|
 |
|
|
